http://hdl.handle.net/20.500.12416/4917 Psikoloji Ana Bilim Dalı Tezlerini içerir. 2026-10-28T16:29:58Z http://hdl.handle.net/20.500.12416/7126 Development of Turkish DRM lists and comparing false memory differences across discrete emotions Cengil, Betül Beyza Sahte anı literatüründe kullanılan en yaygın paradigmalardan biri DRM paradigmasıdır. Kelime listelerinden oluşan bu paradigma uzun zamandır kullanılsa da duygunun bu paradigmaya dâhil edilmesi daha yakın zamanda olmuştur. Literatürdeki duygusal DRM listelerinin çoğu döngüsel modele göre geliştirilmiş olsa da literatürde farklı duygu teorileri de mevcuttur. Bu teorilerden biri olan ayrık duygular teorisi, her duygunun ortak bazı özellikleri olsa da diğer açılardan birbirlerinden ayrıştıklarını ileri sürmektedir. Bu teori bellek ve sahte anı çalışmalarında çalışılmış olsa da DRM listelerinde kapsamlı bir şekilde çalışılmamıştır. Bu çalışma kapsamında beş ayrık duygu ele alınarak toplamda 25 Türkçe DRM listeleri geliştirilmiştir. Çalışmada ele alınan tiksinti, korku, üzüntü, öfke ve mutluluk duyguları aynı zamanda temel duygular olarak görülmektedir. Çalışmaya 18 – 26 yaş aralığında (M= 21.38, SD= 1.74) 71 üniversite öğrencisi (41K, 30E) katılmıştır. Çalışmada katılımcılara bilgisayar üzerinden seçkisiz olarak seçilmiş, her duygu grubundan üç liste olmak üzere, 15 listeye ait kelimeler gösterilmiş, ara bir görevin ardından tanıma görevi verilmiştir. Tanıma görevi üç farklı türden kelime içermektedir: çalışılan liste kelimelerinin anlamsal olarak çağrıştırdığı kritik çeldiriciler, listede olup daha önce çalışılmış eski kelimeler ve liste kelimelerinden bağımsız yeni kelimeler. Çalışma sonucunda, üzüntü ve öfke içerikli kritik çeldiricilerin tiksinti, korku ve mutluluk içerikli kritik çeldiricilere kıyasla daha fazla sahte anı üretimine sebep olduğu bulunmuştur. Çalışmada tanıma görevi 6'lı güven aralığı kullanılarak yapılmıştır. Bunun sonucunda Sinyal Tespit Kuramı kapsamında duyarlılık ve tepki yanlılığı ile ilişkili analizler de yapılmıştır. Bu analizler isabet (eski kelimeye verilen eski tepkisi) ve yanlış alarm (yeni kelimeye verilen eski tepkisi) oranları hesaplanarak yapılmıştır. Çalışmada yanlış alarmlar hem kritik çeldiricilerden hem de yeni kelimelerden elde edilebildiği için, ikisinin de yanlış alarm olarak ele alındığı analizler yapılmıştır. Kritik çeldiricilerin yanlış alarm olarak ele alındığı analizlerde, duygular arasında duyarlılık ve tepki yanlılığı açısından bir fark çıkmamıştır. Ancak yeni kelimeler yanlış alarm olarak ele alındığında, duygular arası ayrışmalar gözlemlenmiştir. Katılımcıların duyarlılığının korku ve mutluluk koşullarında, diğer duygulara kıyasla daha düşük olduğu bulunmuştur. Tepki yanlılığında ise, katılımcıların mutluluk koşulunda liberal, tiksinti, korku, üzüntü ve öfke koşullarında ise muhafazakâr bir tepki yanlılığı gösterdiği bulunmuştur. Özetle, sonuçlar ayrık duygular arasında gözle görülür farklılıklar olduğunu vurgulamaktadır. Bu çalışma, duygular ve sahte anılar arasındaki karmaşık bağlantının daha derin bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamakla beraber aynı zamanda DRM paradigması çerçevesinde nasıl etkileşime girdiklerini daha iyi anlamamıza katkıda bulunmaktadır Anahtar Kelimeler: Ayrık duygular, DRM paradigması, Sinyal Tespit Kuramı, Tanıma görevi, Sahte anı.; The DRM paradigm is one of the most commonly used paradigms in false memory literature. This paradigm consists of word lists, and although it has been utilized for a long time, emotion has only recently been integrated into this paradigm. While most of the emotional DRM lists present in the literature have been developed based on the circumplex model, there are different emotion theories. Among these, the discrete emotion theory suggests that despite certain shared characteristics among emotions, they significantly diverge in various other aspects. This particular theory has been studied in both memory and false memory literature, yet a comprehensive examination within the context of the DRM paradigm has been lacking. In the current study, a total of 25 Turkish DRM lists were developed for five discrete emotions: disgust, fear, sadness, anger, and happiness. A total of 71 university students (41F, 30M) aged between 18 and 26 (M= 21.38, SD= 1.74) participated in the study. The participants were exposed to 15 randomly selected lists of words, with three lists from each emotion category, presented on a computer. Following a distractor task, a recognition task was administered. In the recognition task, there were three types of words: critical lures, semantically related to the studied list of words; old words, originating from the studied lists; and new words, unrelated to the studied lists. The results of the study revealed that sadness and anger-related critical lures produced more false memories than disgust, fear, and happiness-related critical lures. The recognition task in the study employed a six-point confidence scale. Therefore, the analyses for sensitivity and response bias were conducted within the scope of Signal Detection Theory. These analyses were conducted on hit rates (old responses given to old words) and false alarm rates (old responses given to new words). Since false alarms could be obtained from both critical lures and new words, the analyses were performed considering both as false alarms. When evaluating critical lures as false alarms, no significant difference in sensitivity and response bias across emotions was found. However, when counting new words as false alarms, there were significant differences across emotions in sensitivity and response bias. Specifically, the participants exhibited lower sensitivity scores for fear and happiness compared to other emotions. In terms of response bias, the participants demonstrated a liberal response bias for happiness, and a conservative response bias for disgust, fear, sadness, and anger. Collectively, the results have emphasized the noticeable disparities existing among discrete emotions. This study has not only provided a deeper understanding of the intricate interconnection between emotions and false memory but also contributed to our enhanced grasp of how they interact within the framework of the DRM paradigm. Keywords: Discrete emotions, DRM paradigm, Signal Detection Theory, Recognition task, False memory 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12416/7125 The effects of emotional valence and emotional arousal on event-based prospective memory in young adults Aydın, Öykü Mevcut araştırmanın temel amacı genç yetişkinlerde duygusal değerliğin ve duygusal uyarılmışlığın olay temelli ileriye yönelik bellek (OT-İYB) üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmaya, 18-30 yaş aralığında toplamda 63 genç yetişkin katılmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada katılımcılar, Demografik Bilgi Formu ve Beck Depresyon Envanteri (BDE)'ni içeren çevrim-içi anketi tamamlamışlardır. İkinci aşamaya katılan katılımcılar, son altı ay içerisinde herhangi bir psikiyatrik veya nörolojik rahatsızlık geçirmemiş, belirli içeriklere (örn., yılan, köpek, yükseklik vs.) yönelik şiddetli korkusu olmayan ve BDE'den 16 ve altında puan alan genç yetişkinler arasından seçilmiştir. Araştırmanın ikinci aşaması, Uluslararası Duygusal Resim Sistemi (IAPS)'nden farklı duygu kategorileri (olumlu-yüksek uyarılmışlık, olumlu-düşük uyarılmışlık, nötr, olumsuz-yüksek uyarılmışlık ve olumsuz-düşük uyarılmışlık) dikkate alınarak seçilen resimler için İYB performansının incelendiği bilgisayar temelli bir OT-İYB görevinden oluşmuştur. OT-İYB görevi içerisinde, İYB görevi ile 1-geri çalışma belleği görevi eş zamanlı olarak sunulmuştur ve doğru tepkiler ile tepki süreleri kaydedilmiştir. Ayrıca, yönergeler ile OT-İYB görevi arasında ara görevler olarak Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (PNDÖ) ile Şifre Testi sunulmuştur. Ek olarak katılımcılar, OT-İYB görevinden sonra tanıma testi ve Deney Sonrası Tarama Soruları'nı tamamlamışlardır. Sonuçlar, İYB doğru tepki oranları üzerindeki duygusal değerlik ve duygusal uyarılmışlığın temel etkileri ile bu iki boyutun etkileşim etkisinin anlamlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, bu iki boyutun İYB tepki süreleri üzerindeki temel etkileri de anlamlıdır. Öte yandan, bu boyutların tepki süreleri üzerindeki etkileşim etkisi anlamlı değildir. Ek olarak, İYB görevi ile 1-geri çalışma belleği görevi arasında tepki süreleri açısından anlamlı bir ilişki bulunmuşken, bu ilişki doğru tepki oranları açısından incelendiğinde anlamlı değildir. PNDÖ puanları incelendiğinde, yalnızca negatif duygu durum puanları ile toplam İYB doğru tepki oranları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. PNDÖ puanları ile İYB performansı arasında başka anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alan yazın kapsamında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.; The main aim of the current study was to examine the effects of emotional valence and emotional arousal on event-based prospective memory (EB-PM) among young adults. A total of 63 young adults aged between 18 to 30 participated in the study. The study was conducted in two sessions. In the first online session, participants filled out an online survey that included a Demographical Information Form and the Beck Depression Inventory (BDI). Participants for the second experimental session was recruited from young adults who did not report any psychiatric or neurological disorder within the past six months, did not have intense fears for specific contents (e.g., snakes, dogs, heights, etc.), and got scores of 16 and below from the BDI. The second session consisted of a computer-based EB-PM task in which participants' PM performance was measured for pictures from different emotional categories (i.e., positive-high arousal, positive-low arousal, neutral, negative-high arousal, and negative-low arousal) selected from the International Affective Picture System (IAPS). Within the EB-PM task, a PM task was embedded in a 1-back working memory task, and both correct responses and reaction times were recorded. Besides, the Positive and Negative Affect Schedule (PANAS) and Coding Test were applied as filler tasks between the instructions and the EB-PM task. Moreover, a recognition task and Post-Experimental Questionnaire was administered at the end of the EB-PM task. The results showed that the main effects of both emotional valence and emotional arousal, as well as their interaction, on PM accuracy were significant. Moreover, the main effects of both dimensions on reaction times in the PM task were significant. However, the interaction effect of these dimensions on reaction times was not significant. In addition, the correlation between PM task performance and 1-back working memory task performance was significant in terms of reaction times, but no correlation was found for accuracy. Regarding the PANAS scores, only the negative affect scores were negatively correlated with overall PM accuracy. No other correlations between PANAS scores and PM task performance were found. The findings from the current study were evaluated and discussed in relation to the relevant literature. 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12416/7114 Recall memory performance for refugee-related words in refugees with and without Post-traumatic Stress Symptoms: The effects of emotional valence and age Türker, Dilara Bu çalışmanın amacı, mültecilerde kelimelerin değerliğinin, travma sonrası stress bozukluğu (TSSB) semptomlarının varlığının ve yaşlanma etkisinin mültecilerle ilgili kelimeleri kullanarak serbest hatırlama belleği performansını etkileyip etkilemediğini TSSB semptomları olan mülteciler, TSSB semptomları olmayan mülteciler ve kontrol grubu olmak üzere üç koşulda incelemektir. Çalışmaya 18-59 yaşları arasında 91 yetişkin gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılarda TSSB semptomlarının varlığını ölçmek için Travma Sonrası Tanı Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar, bellek performansı üzerinde herhangi bir duygu etkisi bulunmadığını göstermiştir. Ancak, mülteciler çalışmada kullanılan kelimeleri değerliğine göre yeniden kategorize ettikten sonra, hatırlama belleği performansı üzerinde bir duygu etkisi bulunmuştur. Negatif ve pozitif kelimeler, nötr kelimeler göre daha iyi hatırlanmıştır. Bu bulgu, duygusal bileşenler üzerindeki kültürel farklılıklara ilişkin önceki literatürü desteklemiştir. Ek olarak, duygudurum tutarlılık etkisi, 18-30 yaş arası mültecilerde bulunmuştur. TSSB semptomları olmayan mülteciler, TSSB semptomları olan mültecilere göre pozitif kelimeleri daha iyi hatırlamıştır. Bellek performansı üzerinde herhangi bir yaşlanma etkisi bulunmazken, 31-59 yaş arası TSSB semptomları olan mültecilerde olumluluk yanlılığı kaydedilmiştir. Sonuç olarak, çalışmanın bulguları, kelime değerliğinin mülteciler ve kontrol grubundaki katılımcılar arasında farklılaştığını, pozitif ve negatif kelimelerin nötr kelimelere göre daha iyi hatırlandığını, orta yaşlı yetişkinlerin genç yetişkinlere kıyasla daha fazla pozitif kelime hatırladığını ve TSSB semptomları olmayan mültecilerin, TSSB semptomları olan mültecilere göre duygudurum tutarlılığı etkisi açısından pozitif kelimeleri daha fazla hatırladığını ortaya koymuştur.; The aim of the current study was to examine whether the valence of words, the presence of post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms, and the aging effect influence free recall memory performance using refugee-related words across three groups, namely the refugees with PTSD symptoms, refugees without PTSD symptoms, and the control group. A total of 91 adults between the ages of 18-59 voluntarily participated in the study. The Post-Traumatic Diagnostic Scale was utilized to measure the presence of PTSD symptoms in participants. The results indicated that no emotion effect was found on memory performance. However, after refugees recategorized the words used in the study in terms of their valence, an emotion effect on recall memory performance was found. Negative and positive words were recalled better than neutral words. This finding supported previous literature on cultural differences on emotional components. Additionally, the mood congruency effect was observed in refugees aged 18-30, with refugees without PTSD symptoms recalling positive words better than refugees with PTSD symptoms. While there was no aging effect observed on memory performance, a positivity bias was observed in refugees with PTSD symptoms aged 31-59 was observed. In conclusion, the findings of the study revealed that word valence differed among refugees and Turkish individuals, positive and negative words were recalled better than neutral words, middle-aged adults recalled more positive words compared to younger adults, and refugees without PTSD symptoms recalled positive words better than refugees with PTSD symptoms in terms of mood congruency effect. 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12416/7098 The relationships of executive functions with cognitive emotion regulation strategies and psychological resilience Mungan, Özlem Bu çalışmanın amacı, çalışma belleği, engelleyici kontrol ve bilişsel esneklik yürütücü işlevlerinin bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve psikolojik sağlamlık ile ilişkisi olup olmadığını incelemektir. Çalışma örneklemi, herhangi bir psikiyatrik veya nörolojik durumu olmayan, bilişsel işlevlerini etkileyebilecek ilaç kullanmayan, en az lise mezunu, 20-45 yaş arası 80 gönüllüden oluşmuştur. Katılımcıları seçerken dışlama kriterleri bağlamında deneklerin uygunluğunu belirlemede SCL-90 toplam puan kullanılmıştır. Katılımcıların kullandıkları duygu düzenleme stratejilerini ve psikolojik sağlamlık düzeylerini belirlemek için bilişsel duygu düzenleme ve Connor-Davidson sağlamlık ölçekleri kullanılırken; çalışma belleği, engelleyici kontrol ve bilişsel esneklik performansını değerlendirmek için sırasıyla N-2 geri, durdurma sinyali ve görev değiştirme paradigmaları kullanılmıştır. Elde edilen veriler korelasyon, regresyon ve aracılık yöntemleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, engelleyici kontrolün, uyumlu stratejilerden biri olan kabullenme duygu düzenleme stratejisi ile, bilişsel esnekliğin uyumlu duygu düzenleme stratejileri ve ek olarak plana yeniden odaklanma ve olumlu yeniden odaklanma stratejileri ile anlamlı düzeyde pozitif korelasyona sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda aracılık analizi ile elde edilen bulgulara göre, bilişsel esneklik ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide olumlu yeniden odaklanma ve plana tekrar odaklanma uyumlu duygu düzenleme stratejilerinin tam aracılık değişken rolleri olduğu belirlenmiştir.; The aim of this study is to examine whether executive functions of working memory, inhibitory control, and cognitive flexibility are related to cognitive emotion regulation strategies and psychological resilience. The study sample consisted of 80 volunteers between ages of 20-45, who did not have any psychiatric or neurological conditions, did not use medication that could affect their cognitive functions, and graduated from at least high school. SCL-90 total score was used to determine exclusion criteria when selecting participants. Cognitive emotion regulation and Connor-Davidson resilience scales were used to determine the emotion regulation strategies and psychological resilience levels of the participants; N-2 back, stop signal, and task switching paradigms were used to evaluate working memory, inhibitory control, and cognitive flexibility performance, respectively. The data obtained were analyzed by correlation, regression, and mediation analysis. In line with the findings obtained, it was observed that inhibitory control had a significant positive correlation with the acceptance emotion regulation strategy, which is one of the adaptive strategies, and cognitive flexibility had a significant positive correlation with both adaptive emotion regulation strategies and also with the refocus on planning and positive refocusing strategies. In addition, according to the findings obtained through mediation analysis, it was found that positive refocusing and refocus on planning adaptive emotion regulation strategies had full mediating variable roles in the relationship between cognitive flexibility and psychological resilience. 2023-01-01T00:00:00Z